اولين تأليف عربى مهم در معدنيات كه بما رسيده ، كتاب الجماهر و الاحجار يا منافع الاحجار از عطارد بن محمد حاسب است كه تا كنون بچاپ نرسيده ، رش : ميلى ، علم عرب ص 89 و 90 . و نيز دربارهء معدنيات نزد علماى قديم اسلامى ، رش : رسائل اخوان الصفا ج 2 ص 76 و ما بعد آن ( مجمل الحكمه ص 69 و بعد ) ، طبيعيّات كتاب الشفاء ص 254 و بعد ؛ درة التاج بخش نخستين ج 4 ص 40 و بعد . . . ص 50 س 2 - 3 ( و نيز ص 53 س 1 - 2 ) - « چراست كه ياقوت سرخ را . . . شود » ، رش ، حكيم ناصر ، جامع الحكمتين ص 179 س 6 - 7 و ص 180 س 10 - 12 ؛ حكيم ابو منصور موفق بن على هروى ، كتاب الابنية عن حقائق الادوية ( صفحهء آخر نسخهء عكسى كتابخانهء ملى تهران ) . ص 51 س 2 ( و نيز ص 57 س 1 ) - « مكتريد » ، معنى مناسبى براى اين كلمه در لغت‌نامه‌ها يافته نشد ، گويا اين كلمه « مكبوبند » باشد كبّه كبّا بالفتح ، بر روى در افكند او را و بر گردانيد . تكبّب الرّجل ترنجيده و منقبض گرديد از بيمارى يا سردى و تكبّب الرّمل بسته شد ريگ و تو بر تو ؟ ؟ ؟ ؟ نشست ( منتهى الأرب ) ، در درّة التاج قطب الدين شيرازى ( بخش نخستين ج 4 ص 20 ) آمده است : طاسى كه مكبوب باشد برجمد برو قطرات آب ظاهر شود . » در اين صورت مكبوب بمعنى ترنجيده و و منقبض و ضبط نسخهء ت بصواب نزديكتر مىنمايد . ص 51 س 2 ( و نيز ص 57 س 1 ) - « متخلخل » ، تخلخل دور شدن اجزاء جسم باشد از يكديگر و تكاثف مقابل تخلخل است : « و طبيعت آب ، آب را اندازه دهد از بزرگى ، كه اگر چيزى بستم و را متكاثف‌تر